सोमवारी युक्रेनचे राष्ट्राध्यक्ष वोलोदिमीर झेलेन्स्की व्हाईट हाऊसला गेले आणि अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्यासोबत युक्रेनमधील युद्ध संपवण्याच्या उद्देशाने नवीन चर्चेत सहभागी झाले.
काही युरोपीय नेतेही या बैठकीसाठी वॉशिंग्टनला पोहोचले. याआधी ट्रम्प आणि रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांची अलास्कामध्ये बैठक झाली होती, पण त्यातून युद्धविरामाबाबत काही ठोस निष्कर्ष निघाला नव्हता.
सोमवार संध्याकाळपर्यंत सुरक्षा हमी किंवा शांतता कराराच्या दिशेने कोणतेही ठोस पाऊल उचलले गेले नव्हते, जरी ट्रम्पचे बोलणे सकारात्मक असले तरी युरोपीय नेत्यांचा प्रतिसाद फारसा आशावादी नव्हता.
येथील मुख्य ठळक मुद्दे :
—
1. पुतिन-झेलेन्स्की भेट होणार?
बैठकीनंतर ट्रम्प यांनी सोशल मीडियावर लिहिले की त्यांनी पुतिनशी बोलून झेलेन्स्कीशी भेट आयोजित करण्याची प्रक्रिया सुरू केली आहे.
ट्रम्प यांनी सांगितले की या द्विपक्षीय चर्चेनंतर एक त्रिपक्षीय बैठक होईल, ज्यात अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्षही सामील होतील.
ट्रम्प आणि पुतिन यांच्यात सोमवारी 40 मिनिटांची फोनवर चर्चा झाल्याचे पुतिनच्या सल्लागाराने सांगितले.
व्हाईट हाऊसच्या ईस्ट रूममध्ये युरोपीय नेत्यांसोबत बसण्यापूर्वी ट्रम्प आणि फ्रान्सचे राष्ट्राध्यक्ष इमॅन्युएल मॅक्रॉन यांच्यातील संवाद माईकमध्ये टिपला गेला.
ट्रम्प म्हणाले, “तो (पुतिन) माझ्यासाठी करार करू इच्छितो. तुम्हाला समजतंय का?”
रशियाने याआधी वारंवार झेलेन्स्कीशी थेट चर्चेची शक्यता नाकारली आहे. मात्र सोमवारी क्रेमलिनच्या अधिकाऱ्याने प्रतिनिधींचे स्तर वाढवून चर्चा करण्याबाबत विचार करण्यासारखे आहे, असे म्हटले.
—
2. युद्धविरामाबाबत युरोपीय नेत्यांचा दबाव
ट्रम्प यांनी युद्धविरामाशिवायही चर्चा सुरू होऊ शकते असे संकेत दिले. पण युरोपीय नेत्यांनी या भूमिकेला विरोध दर्शवला.
जर्मनीचे चॅन्सलर फ्रेडरिक मर्ज यांनी स्पष्ट शब्दांत सांगितले, “युद्धविरामाशिवाय पुढील बैठक होईल असं मला वाटत नाही. आपण यावर काम करायला हवं आणि रशियावर दबाव आणायला हवा.”
झेलेन्स्की यांनी मात्र युद्धविरामाबाबत मागीलप्रमाणे ठाम मागणी केली नाही.
—
3. ट्रम्पकडून सुरक्षा हमीचे संकेत
ट्रम्प यांनी झेलेन्स्की यांना सांगितले की अमेरिकेच्या मदतीने युक्रेनची सुरक्षा सुनिश्चित केली जाईल, पण तपशील उघड केला नाही.
पत्रकारांनी विचारल्यावर अमेरिकन सैन्य युक्रेनमध्ये पाठवले जाईल का, यावर ट्रम्प यांनी नकार दिला नाही. त्यांनी म्हटले, “युरोप ही पहिली संरक्षणरेषा आहे, पण आम्हीही सहभागी होऊ. आम्ही चांगलं संरक्षण देऊ.”
झेलेन्स्की यांनी बैठकीनंतर सांगितले की सुरक्षा हमीच्या भाग म्हणून 90 अब्ज डॉलर्सचे शस्त्रास्त्र करार होईल, ज्यात अमेरिकेकडून विमान प्रणाली, क्षेपणास्त्रविरोधी प्रणाली आणि इतर शस्त्रांचा समावेश असेल.
तसेच अमेरिका युक्रेनचे ड्रोनही खरेदी करेल, ज्यामुळे त्यांच्या उत्पादनाला निधी मिळेल.
—
4. झेलेन्स्कीची ‘चर्म ऑफेन्सिव्ह’
फेब्रुवारीमधील त्यांच्या आधीच्या व्हाईट हाऊस भेटीत नाराजी निर्माण झाल्याने यावेळी झेलेन्स्की यांनी अमेरिकन यजमानांना खूश करण्यासाठी विशेष प्रयत्न केले. बैठकीच्या सुरुवातीलाच त्यांनी सहा वेळा “धन्यवाद” म्हटले.
यावेळी ते सैनिकी पोशाखाऐवजी गडद रंगाचा सूट घालून आले होते. त्यांनी ट्रम्प यांना त्यांच्या पत्नी मेलानिया यांच्यासाठी युक्रेनच्या फर्स्ट लेडीकडून एक पत्रही दिले.
युरोपीय नेत्यांनीही ट्रम्पचे कौतुक केले. नाटो प्रमुख मार्क रुटे म्हणाले, “तुमच्या नेतृत्वाबद्दल मी आभारी आहे.”
इटलीच्या पंतप्रधान जॉर्जिया मेलोनी यांनी म्हटले की, “याआधी रशियाचा शांततेकडे कल दिसत नव्हता, पण ट्रम्पमुळे काहीसा बदल जाणवतो.”
फ्रान्सचे राष्ट्राध्यक्ष मॅक्रॉन यांनी मात्र इशारा दिला, “सुरक्षा हमी म्हणजे फक्त युक्रेन नव्हे, तर संपूर्ण युरोपच्या सुरक्षेचा प्रश्न आहे.”
