उपराष्ट्रपती पदाच्या निवडणुकीची सर्व तयारी पूर्ण झाली आहे. या शर्यतीत राजगचे उमेदवार सी.पी. राधाकृष्णन आणि विरोधकांचे बी. सुदर्शन रेड्डी आमनेसामने आहेत. भाजप गठबंधन आपल्या विजयाबाबत खात्री बाळगत आहे, परंतु चिंता आहे ती मतदान टाळणाऱ्या काही पक्षांबाबत. विद्यमान उपराष्ट्रपती जगदीप धनखड यांनी आरोग्य कारणास्तव राजीनामा दिल्याने हे पद रिक्त झाले आहे.
सकाळी १० ते सायं. ५ पर्यंत मतदान
सायं. ६ पासून मतमोजणीला सुरुवात
उशिरा रात्रीपर्यंत निकालाची शक्यता
खासदारांना पक्षीय व्हीपचे बंधन नाही
मतदान प्रक्रिया व नियम
मंगळवारी संसद भवनात सकाळी १० वाजल्यापासून सायं. ५ पर्यंत खासदार मतदान करणार. संध्याकाळी ६ नंतर मतमोजणी सुरू होईल आणि मध्यरात्रीपर्यंत निकाल लागण्याची अपेक्षा आहे. उपराष्ट्रपती निवडणूक गुप्त मतदान पद्धतीने होत असल्याने खासदारांना पक्ष व्हीपचे पालन करण्याची गरज नाही. मतदारांना मतपत्रिकेत उमेदवारांच्या नावासमोर क्रमांक (१,२,३…) टाकून प्राधान्यक्रम द्यावा लागतो.
संख्येचा हिशोब – राजगची आघाडी
निर्वाचक मंडळात ७८८ सदस्य आहेत (राज्यसभा २४५, लोकसभा ५४३ + १२ नामनिर्देशित सदस्य). सध्या ७८१ सदस्य अस्तित्वात आहेत. त्यामुळे विजयासाठी ३९१ मतांची आवश्यकता आहे. राजगकडे ४२५ खासदार आहेत, तर विरोधकांकडे ३२४ खासदार. वायएसआरसीपीचे ११ खासदार राजगच्या बाजूने मतदान करणार असल्याचे जाहीर केले आहे. बीआरएस आणि बीजेडी मतदानापासून दूर राहणार आहेत.
राधाकृष्णन – स्वच्छ प्रतिमेचे नेते
राजगने महाराष्ट्राचे विद्यमान राज्यपाल सी.पी. राधाकृष्णन (६७) यांना उमेदवार केले आहे. ते ओबीसी समुदायातील असून संघ विचारसरणीशी जोडलेले मृदुभाषी आणि गैर-विवादास्पद नेते म्हणून ओळखले जातात. कोयंबटूर येथून ते दोन वेळा (१९९८, १९९९) लोकसभा सदस्य म्हणून निवडून आले होते. ३१ जुलै २०२४ पासून ते महाराष्ट्राचे राज्यपाल म्हणून कार्यरत आहेत.
विरोधकांचे सुदर्शन रेड्डी – माजी न्यायाधीश
संयुक्त विरोधकांनी माजी सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायमूर्ती बी. सुदर्शन रेड्डी (७९) यांना उमेदवारी दिली आहे. ते २०११ मध्ये सर्वोच्च न्यायालयातून निवृत्त झाले. काळा पैसा प्रकरणात केंद्र सरकारवर टीका करणारे व ऐतिहासिक निकालांसाठी ओळखले जाणारे न्यायमूर्ती म्हणून त्यांची प्रतिमा आहे. त्यांनी छत्तीसगड सरकारच्या ‘सलवा जुडूम’ मोहिमेला असंवैधानिक ठरवले होते. ते आंध्र प्रदेश उच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश व गुवाहाटी उच्च न्यायालयाचे मुख्य न्यायाधीशही राहिले आहेत.
ईव्हीएम ऐवजी मतपत्रिका का?
उपराष्ट्रपती निवडणूक ही संसदीय गुप्त मतदान पद्धतीने होत असल्याने येथे ईव्हीएमचा वापर होत नाही. राष्ट्रपती व उपराष्ट्रपतीची निवड ‘एकल संक्रमणीय मत पद्धतीने’ (Single Transferable Vote – STV) केली जाते. मतदार उमेदवारांच्या नावासमोर १,२,३ अशा क्रमांकाने प्राधान्यक्रम नोंदवतात. या पद्धतीला अनुरूप अशी ईव्हीएम डिझाइन केलेली नसल्याने मतपत्रि
केचा वापर बंधनकारक आहे.
