डिजिटल डेस्क, नवी दिल्ली:
Axiom-4 मोहिमेतील अंतराळवीरांना आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकावर (ISS) आणखी काही दिवस थांबावे लागणार आहेत. युरोपियन स्पेस एजन्सी (ESA) ने सांगितले की खराब हवामान आणि ISS मधील तांत्रिक अडचणींमुळे 14 जुलैपूर्वी त्यांची परतफेर शक्य नाही. हे चालकदल SpaceX च्या ड्रॅगन ‘ग्रेस’ कॅप्सूलमधून पृथ्वीवर परत येणार आहे.
27 जूनपासून अंतराळ स्थानकावर प्रयोग सुरु
Axiom-4 क्रूने 27 जूनपासून ISS वर विविध वैज्ञानिक प्रयोग सुरू केले आहेत. मूळ नियोजनानुसार त्यांची परतीची तारीख 10 जुलै ठरवण्यात आली होती. मात्र, हवामानाच्या अडचणी व ISS मधील काही प्रणालींमध्ये अडथळे आल्याने मिशन पुढे ढकलण्यात आले.
14 जुलैपर्यंत परतीची शक्यता नाही
ESA च्या माहितीनुसार, मिशन कमांडर पेगी व्हिटसन, पायलट ग्रुप कॅप्टन शुभांशु शुक्ला आणि मिशन स्पेशालिस्ट स्लावोश व टिबोर कपु 14 जुलैपूर्वी पृथ्वीवर येणार नाहीत.
—
हवामान आणि ISS मधील गळतीमुळे परतीत विलंब
SpaceX च्या ड्रॅगन ‘ग्रेस’ कॅप्सूलमधून हे चालकदल अटलांटिक महासागर किंवा मेक्सिकोच्या खाडीत सॉफ्ट लँडिंग करणार आहे. मात्र, या भागात वादळ, जोरदार वारे किंवा पाऊस असल्यास लँडिंग सुरक्षित होऊ शकत नाही. त्यामुळे नासा आणि ESA यांनी मिशनची पुनरागमन तारीख पुढे ढकलली आहे.
ISS च्या रशियन झ्वेझदा मॉड्यूलमध्ये नुकतेच एअर लीकचे संकेत मिळाले होते. नासाने आणि रोस्कोस्मॉसने त्याची दुरुस्ती केली असली, तरी पुन्हा एक नवीन रिसाव आढळून आला आहे, ज्याच्या तपासणीसाठी वेळ लागणार आहे. त्यामुळे AXIOM-4 चे परत येणे आणखी लांबणीवर गेले आहे.
—
शुभांशु शुक्ला यांचा स्पेस रिसर्च: हाडांवर संशोधन, ऑस्टिओपोरोसिसवरील उपचारात नवी दिशा
शुक्ला यांनी अंतराळात हाडांवरील प्रभावांचा अभ्यास केला असून, ऑस्टिओपोरोसिससारख्या आजाराच्या उपचारात या संशोधनामुळे नवे दरवाजे उघडण्याची शक्यता आहे.
—
ISS मध्ये मिळाली सुट्टी, शुभांशु शुक्लांनी पाहिली ‘धरती’
अंतराळ स्थानकात एका दिवसाची विश्रांती मिळाल्यावर शुभांशु शुक्ला यांनी पृथ्वीचे सौंदर्य डोळ्यात साठवले. “मी पृथ्वीला एकटक पाहात राहतो,” असे त्यांनी सांगितले.
—
अंतराळ स्थानकात चालले आहेत हे प्रयोग
शुक्ला यांच्या टीमकडून ISS मध्ये अल्ट्रासाऊंड, मेंदूवर संशोधन आणि विविध जैववैज्ञानिक प्रयोग केले जात आहेत. बंद वातावरण असलेले ISS हे अत्यंत नियंत्रित असून, कोणतेही नवीन क्रू घेण्याआधी सुरक्षा सुनिश्चित केली जाते.
—
रिएंट्री: एक गुंतागुंतीची प्रक्रिया
ड्रॅगन कॅप्सूलची रिएंट्री म्हणजेच पृथ्वीवर परतीचा प्रवास तांत्रिकदृष्ट्या अवघड असतो. प्रथम कॅप्सूल ISS पासून वेगळा केला जातो. नंतर तो पृथ्वीच्या वातावरणात प्रवेश करताना अत्यंत उष्णतेचा सामना करतो, ज्यासाठी त्याला विशेष हीट शील्डने संरक्षित केलेले असते.
नंतर, पॅराशूटच्या सहाय्याने तो समुद्रात सॉफ्ट लँडिंग करतो. या प्रक्रियेत हवामान खूप महत्वाचे असते. खराब हवामान असल्यास लँडिंग धोकेदायक ठरू शकते.
—
‘लॉन्च विंडो’ का असते महत्त्वाची?
लॉन्च विंडो म्हणजे असा अचूक क्षण, जेव्हा ISS आणि ड्रॅगन कॅप्सूल एकमेकांशी योग्य समन्वयात असतात. हवामान किंवा अन्य कारणांमुळे जर ही संधी चुकली, तर पुढील वेळ मिळेपर्यंत प्रतीक्षा करावी लागते. ती वेळ काही तासांनंतर किंवा कधीकधी काही दिवसांनी मिळते.