भारताने रशियाकडून तेल खरेदी थांबवली का? परराष्ट्र मंत्रालयाचा खुलासा – “आम्ही सर्व पर्याय उघडे ठेवतो”

सरकारी तेल कंपन्यांनी रशियाकडून कच्च्या तेलाची खरेदी थांबवण्यामागे कोणताही सरकारी दबाव नसल्याचं स्पष्टपणे सांगितलं आहे. त्यांचं म्हणणं आहे की पाश्चिमात्य देशांनी लादलेल्या निर्बंधांमुळे रशियन तेलाचे दर कमी झाले असून त्यामुळे ते आकर्षक राहिलेले नाही.

परराष्ट्र मंत्रालयानेही स्पष्ट केलं आहे की भारत आपली ऊर्जा सुरक्षेला प्राधान्य देऊन आणि व्यावसायिक हित लक्षात घेऊन निर्णय घेतो. मागील आठवड्यात काही भारतीय तेल कंपन्यांनी रशियन तेलाची खरेदी केली नाही.

—

“रशियन तेलावर बंदी नाही, फायदेशीर नसल्यामुळे खरेदी कमी” – परराष्ट्र मंत्रालय

नवी दिल्ली, जागरण ब्यूरो: सरकारी तेल कंपन्यांनी स्पष्टपणे सांगितलं आहे की सध्या रशियन कच्च्या तेलाच्या खरेदीवर कोणताही सरकारी दबाव नाही.

कंपन्यांचे म्हणणे आहे की अमेरिकन आणि पाश्चिमात्य देशांच्या निर्बंधांमुळे जागतिक बाजारात रशियन तेलाचे समीकरण बदलले आहे. त्यामुळे भारतातील तेल रिफायनर्यांना रशियातून तेल आणणे आता पूर्वीसारखे फायदेशीर राहिलेले नाही. म्हणूनच भारताकडून रशियन तेलाची खरेदी सध्या घटली आहे.

—

मागील आठवड्यात रशियन तेल खरेदी नाही

सरकारी कंपन्यांनी गेल्या आठवड्यात रशियन तेलाची खरेदी केलेली नाही. या कंपन्यांमध्ये IOC, HPCL, BPCL आणि MRPL यांचा समावेश आहे. मात्र, या चार कंपन्यांचा एकूण रशियन तेलाच्या खरेदीत फक्त 20 टक्के वाटा आहे.

80 टक्के रशियन तेल रिलायन्स इंडस्ट्रीज आणि नायरा रिफायनरी (रोसनेफ्टच्या मालकीची) या खासगी कंपन्या घेतात. युरोपियन युनियन आणि अमेरिकेच्या निर्बंधांमुळे रशियन तेलाची कमाल किंमत कमी करण्यात आली आहे – 18 जुलै रोजी 60 डॉलर प्रति बॅरल वरून 47.6 डॉलर प्रति बॅरल अशी कपात झाली.

पूर्वी भारतीय कंपन्यांना रशियन तेल 4–5 डॉलर प्रति बॅरल सूट दरात मिळत होतं, पण आता ही सूट फक्त 2 डॉलर प्रति बॅरल झाली आहे.

—

रशियन तेल खरेदीसोबत धोकेही वाढले

रशियन तेलाची खरेदी करताना जोखीम वाढली आहे. अमेरिका इराणकडून तेल खरेदी करणाऱ्या अनेक भारतीय कंपन्यांवर निर्बंध लावत आहे, त्यामुळे रशियाच्या बाबतीतही कंपन्या धोका पत्करायला तयार नाहीत.

—

केपलर अहवाल काय सांगतो?

केपलर या तेल व्यवसाय निरीक्षण करणाऱ्या एजन्सीच्या अहवालानुसार, एप्रिल ते जून 2025 दरम्यान भारताने एकूण तेलाच्या खरेदीपैकी 41.2 टक्के तेल रशियाकडून खरेदी केलं आहे.

भारत सरकार रशियन तेल खरेदीविषयी अधिकृत आकडेवारी देत नाही. मात्र, फेब्रुवारी 2022 मध्ये युक्रेन-रशिया युद्ध सुरू झाल्यानंतर भारताने रशियाकडून तेल खरेदी मोठ्या प्रमाणावर वाढवली आहे. त्याआधी भारत केवळ 1 टक्का तेल रशियाकडून घेत असे. अमेरिकेचे अध्यक्ष ट्रम्प वारंवार भारताच्या या खरेदीवर टीका करत आहेत.