बिहार विधानसभा निवडणुकीपूर्वी निवडणूक आयोगाने मतमोजणीच्या नियमांत बदल केले आहेत. आता जर पोस्टल मतपत्रांच्या मोजणीस विलंब झाला, तर ईव्हीएमच्या अंतिम फेरीची मोजणी थांबवली जाईल. ती मोजणी पोस्टल मतपत्रांची मोजणी पूर्ण झाल्यानंतरच केली जाईल. ही व्यवस्था दिव्यांग व ८५ वर्षांपेक्षा जास्त वयाच्या मतदारांसाठी घरबसल्या मतदानाची सोय उपलब्ध केल्यामुळे लागू करण्यात आली आहे.
मतमोजणीसंदर्भात नवा नियम
डाक मतपत्रांची वाढती संख्या आणि शेवटी होणाऱ्या त्याच्या मोजणीमुळे गैरसमज होऊ नयेत म्हणून आयोगाने हा निर्णय घेतला आहे. आतापर्यंत ईव्हीएमच्या मतांची मोजणी पोस्टल मतपत्रांची गणना पूर्ण झाली किंवा नाही याची पर्वा न करता केली जात होती. मात्र हा नवा नियम बिहार निवडणुकीपासून अंमलात येणार आहे.
गुरुवारी जारी केलेल्या अधिसूचनेत आयोगाने म्हटले आहे की, दिव्यांग व ज्येष्ठ नागरिकांसाठी उपलब्ध करून दिलेल्या घरबसल्या मतदानामुळे पोस्टल मतपत्रांची संख्या झपाट्याने वाढत आहे. देशातील ज्येष्ठ मतदारांची संख्या लक्षात घेता भविष्यात ही संख्या आणखी वाढेल अशी अपेक्षा आहे.
ईव्हीएमची मोजणी थांबवली जाणार
नव्या सूचनांनुसार, मतमोजणी केंद्रांवर जर पोस्टल मतपत्रांची मोजणी सुरू असेल तर ईव्हीएमची मोजणी शेवटच्या टप्प्यापूर्वीच (दुसऱ्या अखेरच्या राऊंडपर्यंत) थांबवली जाईल. त्यानंतर पोस्टल मतपत्रांची मोजणी पूर्ण झाल्यावरच ईव्हीएमची शेवटची गणना केली जाईल. यासाठी जिल्हा निवडणूक अधिकाऱ्यांना पुरेशा टेबल्स व कर्मचारी नेमण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत, जेणेकरून ईव्हीएम मोजणी रोखण्याची वेळ येऊ नये.
आयोगाने हा निर्णय का घेतला?
आयोगाच्या माहितीनुसार मतमोजणीचे दोन टप्पे असतात – पहिले पोस्टल मतपत्रांची मोजणी, त्यानंतर ईव्हीएम मतांची मोजणी. पोस्टल मतपत्रांची गणना सकाळी ८ वाजता सुरू होते, तर ईव्हीएमची मोजणी ८:३० वाजता सुरू होते. आतापर्यंत पोस्टल मतपत्रांची मोजणी पहिल्या १-२ तासांत पूर्ण होत असे. मात्र, आता संख्या वाढल्यामुळे जास्त वेळ लागतो.
अधिकाऱ्यांच्या मते, जर पोस्टल मतपत्रांची मोजणी शेवटी झाली तर निकालात बारीक फरक असताना गोंधळ किंवा वाद निर्माण होऊ शकतो. त्यामुळे आता जर १० राऊंड असतील, तर ८व्या राऊंडनंतर पाहिले जाईल की पोस्टल मतपत्रांची मोजणी पूर्ण झाली आहे का. नसल्यास ती पूर्ण होईपर्यंत थांबावे लागेल. त्यानंतरच ईव्हीएमच्या अंतिम राऊंडची मोजणी केली जाईल.
गेल्या सहा महिन्यांत आयोगाने निवडणूक सुधारणा संदर्भात २९ महत्त्वपूर्ण पावले उचलली आहेत.
